Gdy pies ziewa albo pozwala zajrzeć sobie do pyska, łatwo zauważyć, że jego uzębienie jest znacznie bardziej rozbudowane niż kilka widocznych siekaczy i kłów. Wyjaśniam, ile zębów ma dorosły pies i szczeniak, jak zmienia się uzębienie podczas dorastania oraz po czym poznać, że jamy ustnej nie powinno się już tylko obserwować, ale pokazać ją lekarzowi weterynarii.
Najważniejsze informacje o psich zębach
- Dorosły pies ma 42 zęby stałe, niezależnie od rasy i wielkości.
- Szczeniak ma 28 zębów mlecznych, które stopniowo wypadają podczas wymiany uzębienia.
- U dorosłego psa znajduje się 12 siekaczy, 4 kły, 16 przedtrzonowców i 10 trzonowców.
- Stałe zęby zwykle są już obecne około 7. miesiąca życia.
- Podwójne kły albo ząb mleczny utrzymujący się obok stałego wymagają kontroli weterynaryjnej.
- Najskuteczniejszą codzienną metodą ochrony zębów jest szczotkowanie pastą przeznaczoną dla psów.
Ile zębów ma pies w dorosłym wieku
Typowy dorosły pies ma 42 zęby stałe. To prawidłowa liczba zarówno u owczarka niemieckiego, jak i u yorkshire terriera, chociaż u małych ras zęby bywają bardziej stłoczone w niewielkiej szczęce.
Uzębienie nie rozkłada się po równo. W górnej szczęce znajduje się 20 zębów, a w żuchwie 22. Według danych Merck Veterinary Manual na pełny zestaw składa się 12 siekaczy, 4 kły, 16 przedtrzonowców oraz 10 trzonowców.
| Rodzaj zębów | Liczba | Główna funkcja |
|---|---|---|
| Siekacze | 12 | Odgryzanie i zeskrobywanie resztek pokarmu |
| Kły | 4 | Chwytanie i przytrzymywanie |
| Przedtrzonowce | 16 | Rozrywanie i rozdrabnianie |
| Trzonowce | 10 | Zgniatanie pokarmu |
Szczególną rolę odgrywają duże zęby trzonowe i przedtrzonowe, zwłaszcza tak zwane zęby łamacze. Pomagają rozcinać i miażdżyć twardsze kawałki pokarmu, ale właśnie one są narażone na pęknięcia, gdy pies regularnie gryzie kamienie, poroże albo bardzo twarde kości.
Jak wygląda uzębienie szczeniaka
Szczenięta nie rodzą się z widocznymi zębami. Pierwsze zęby mleczne pojawiają się zwykle około 3.-5. tygodnia życia, a pełne uzębienie mleczne liczy 28 elementów.
| Rodzaj zębów mlecznych | Liczba |
|---|---|
| Siekacze | 12 |
| Kły | 4 |
| Przedtrzonowce | 12 |
| Trzonowce | 0 |
W porównaniu z dorosłym psem brakuje więc przede wszystkim trzonowców. Zęby mleczne są drobniejsze i ostrzejsze, dlatego szczeniak podczas ząbkowania często intensywnie gryzie zabawki, meble, ręce albo smycz.
Wymiana uzębienia zaczyna się zazwyczaj około 4.-5. miesiąca życia. Zęby stałe wypierają mleczne, a cały proces najczęściej kończy się w okolicach 7. miesiąca, choć tempo może nieco różnić się między psami.
Wypadniętego zęba mlecznego właściciel często nawet nie znajduje. Pies może go połknąć razem z jedzeniem, co zwykle nie jest powodem do niepokoju. Niepokój budzi raczej sytuacja, w której ząb stały wyrasta obok mlecznego, a oba pozostają w pysku jednocześnie.
Dlaczego liczba zębów nie zawsze wygląda tak samo
Liczba 42 opisuje prawidłowe, pełne uzębienie stałe. Pies może mieć mniej zębów po wcześniejszym leczeniu, urazie, ekstrakcji albo z powodu braku zawiązka któregoś zęba. Sama liczba nie zawsze mówi więc, czy jama ustna jest zdrowa.
Podwójne kły u szczeniaka
Najłatwiej zauważyć tak zwane przetrwałe zęby mleczne. Najczęściej dotyczą kłów. Wtedy obok większego zęba stałego nadal widać cienki, mleczny kieł, co może prowadzić do stłoczenia, odkładania płytki bakteryjnej i nieprawidłowego zgryzu.
Problem częściej występuje u ras małych i miniaturowych, ale może pojawić się u każdego psa. Jeśli po pojawieniu się zęba stałego mleczny nadal się trzyma, nie próbuję poruszać nim samodzielnie. O dalszym postępowaniu powinien zdecydować lekarz weterynarii, ponieważ czasem potrzebne jest usunięcie zęba.
Przeczytaj również: Czy zapalenie ucha u psa jest zaraźliwe? Sprawdź wyjątki
Mniej zębów u dorosłego psa
Brak pojedynczego zęba nie musi oznaczać nagłego problemu, ale może być skutkiem przebytego stanu zapalnego, złamania albo nieprawidłowego rozwoju. Jeśli właściciel nie wie, czy ząb wypadł, czy nigdy się nie pojawił, pomocne może być badanie jamy ustnej, a w wybranych przypadkach także zdjęcie rentgenowskie.
U małych psów duża liczba zębów w niewielkiej szczęce sprzyja ich stłoczeniu. Dlatego nie zakładam, że mały pysk oznacza mniejsze wymagania pielęgnacyjne. Często jest wręcz odwrotnie, bo trudniej dokładnie oczyścić przestrzenie między zębami.
Jak rozpoznać, że zęby psa wymagają pomocy
Psy długo potrafią ukrywać ból, dlatego nie czekam na wyraźne skomlenie. Pierwszym sygnałem problemu bywa nieprzyjemny zapach z pyska, zaczerwienione dziąsła albo brązowy osad przy ich brzegu.
- krwawienie dziąseł podczas jedzenia lub szczotkowania,
- nadmierne ślinienie się,
- żucie tylko jedną stroną pyska,
- wypadanie jedzenia z jamy ustnej,
- niechęć do twardej karmy i gryzaków,
- oblizywanie pyska lub pocieranie go łapą,
- luźny, pęknięty albo przebarwiony ząb,
- obrzęk policzka lub okolicy pod okiem.
nie jest wyłącznie problemem estetycznym. Płytka bakteryjna może prowadzić do zapalenia dziąseł i chorób przyzębia, czyli tkanek utrzymujących ząb w szczęce. Brzydki zapach nie jest normalną cechą psa, nawet jeśli problem rozwija się powoli i zwierzę nadal je.
Domowe oglądanie pyska nie zastępuje badania. Jeśli widzę krew, ból, obrzęk albo pęknięcie, nie próbuję zdrapywać kamienia narzędziem i nie podaję leków na własną rękę. Takie działania mogą uszkodzić szkliwo lub opóźnić właściwe leczenie.
Co naprawdę pomaga chronić psie zęby
Najlepszą podstawą pielęgnacji jest codzienne szczotkowanie. Używam miękkiej szczoteczki oraz pasty dla psów, ponieważ ludzkie pasty mogą zawierać składniki niebezpieczne po połknięciu, między innymi ksylitol.
Przyzwyczajanie warto zacząć od krótkiego dotykania warg i dziąseł. Dopiero gdy pies spokojnie to akceptuje, można dodać odrobinę pasty i delikatnie przesuwać szczoteczkę po zewnętrznych powierzchniach zębów. Na początku wystarczy kilkanaście sekund, bo regularność daje więcej niż jednorazowa, długa walka.
Specjalistyczne gryzaki dentystyczne, karmy i dodatki do wody mogą być uzupełnieniem, ale nie zastępują szczotkowania. Ich skuteczność zależy od budowy produktu, sposobu gryzienia i stanu zębów. Jeśli osad jest już twardy, domowe środki go nie usuną.
Unikam bardzo twardych przedmiotów, których nie da się lekko ugnieść paznokciem. Kamienie, poroże, twarde kości i niektóre plastikowe zabawki mogą doprowadzić do złamania zęba. Bezpieczniejszy gryzak powinien mieć odpowiedni rozmiar i być dobrany do siły szczęk psa.
Podczas rutynowych wizyt proszę o obejrzenie jamy ustnej, nawet jeśli pies nie ma widocznych objawów. U szczeniaka szczególnie dokładnie kontroluję zęby do czasu zakończenia wymiany, a u dorosłego psa obserwuję przede wszystkim dziąsła, zapach z pyska i sposób jedzenia.
Co zapamiętać, zaglądając psu do pyska
Najprostsza odpowiedź brzmi: dorosły pies ma zwykle 42 zęby, a szczeniak 28 zębów mlecznych. Równie ważne jak policzenie zębów jest sprawdzenie, czy są ustawione prawidłowo, czy dziąsła nie krwawią i czy żaden mleczny ząb nie został obok stałego.
Jeśli pies ma nieświeży oddech, kamień, ból podczas gryzienia albo podwójny kieł, nie warto czekać, aż problem sam minie. Wczesna kontrola i codzienna, spokojna higiena zwykle robią dla zdrowia jamy ustnej więcej niż sporadyczne intensywne czyszczenie.
